Tahribatlı Muayene

Tanım

“Tahribatlı Muayene”, malzeme veya parça üzerine uygulanan ve malzemenin, parçanın fiziksel bütünlüğünü bozacak şekilde test edilmesini içeren muayene yöntemleridir.
Yani bu testlerde:

• Numune alınır veya parça belirli şartlara tabi tutulur,

• Test sonunda parça artık orijinal hâlinde kalmaz, değişime uğrar veya zarar görür.
  Örneğin; çekme testi, darbe testi, sertlik testi gibi yöntemler bu kategoriye girer. kemm.org.tr+2ndtfirmasi.com+2

Amaç ve Kullanım Alanları

• Üretim öncesi: Seri üretime geçmeden önce malzemenin veya parçanın mekanik dayanımını, sünek/gevrek davranışını ve benzeri kritik özelliklerini belirlemek. ndtfirmasi.com+1

• Hasar sonrası analiz: Bir ekipman servis dışı kaldığında veya uygunsuz kullanım sonrası durum tespiti gerekebilir; bu durumda da tahribatlı muayene kullanılabilir. kemm.org.tr

• Malzeme geliştirme ve kalite kontrol süreci: Malzemenin mekanik özelliklerini test ederek uygun seçim yapılmasını sağlar. cmtmetallurgy.com+1

Tipik Yöntemler

Örnek uygulamalar şunlardır:

• Çekme testi (“çekme muayenesi”): Numune tek eksende çekilir ve kopana kadar yük uygulanır; akma gerilmesi, kopma gerilmesi, uzama gibi değerler elde edilir. kemm.org.tr+1

• Eğme testi: Numuneye eğilme momenti uygulanır; malzemenin eğilmeye karşı davranışı gözlenir. kemm.org.tr

• Çentik-dar­be testi: Numuneye çentik açılır ve darbe uygulanarak malzemenin tokluğu ölçülür.

• Sertlik testi: Malzemenin yüzeyin sertlik değeri ölçülür; bu da mekanik dayanım hakkında bilgi verir.

Tahribatsız Muayene ile Karşılaştırma

• Tahribatlı muayene, parçanın veya numunenin test sonrası kullanılamaz hâle gelebileceği yöntemleri içerir.

• Öte yandan “” adı verilen yöntemlerde malzeme ya da parça zarar görmeden, bütünlüğü korunarak muayene yapılır.

• Genellikle tahribatlı yöntemler, malzeme karakterizasyonu ve mekanik özellik tayini için; tahribatsız yöntemler ise kullanımda olan parçaların izlenmesi, güvenlik kontrolleri ve periyodik muayeneler için tercih edilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Tahribatlı muayene yapılacaksa doğru numune alınması, test şartlarının standartlara uygun olması önemlidir.

• Bu testler sonucunda elde edilen değerler, malzeme seçiminde, güvenlik sınırlarının belirlenmesinde ve kalite kontrol süreçlerinde büyük önem taşır.

• Test sonrası numune kullanılamaz hâle geldiği için maliyeti ve atığı da göz önünde bulundurulmalıdır.